Ο μητροπολιτικός ναός του Αγίου Νικολάου στον Πύργο Ηλείας.
Στις 24 Ιουνίου 1823, οι επιστάτες και οι δημογέροντες της επαρχίας Πύργου απέστειλαν από το χωριό Τζόγια μία αναφορά κατά του Χριστοδούλου Αχόλου και του Αλεξίου Μοσχούλα που σχετίζεται με το ενοίκιο των εθνικών δικαιωμάτων και τα επεισόδια που έλαβαν χώρα στη περιοχή. Η αναφορά απευθυνόταν στην Υπέρτατη Διοίκηση της Ελλάδας που έδρευε τότε στη Τρίπολη. Την υπογράφουν οι δύο επιστάτες, Λυκούργος Ιωάννου και Αναστάσης Κωτούλας και οι 12 δημογέροντες, Κωνσταντής Γιαννόπουλος, Σταματέλος Βωβός, Αναγνώστης Κουτζουκόπουλος, Στάθης Σιλαϊδης, Γιώργης Κιόκας, Θεοδωρής Μπουγάς, Αναγνώστης Αριανάς, Παναγιώτης Παπαδόπουλος, Θανάσης Σαλδάμαυρος, Αντρέας Δαρνενές, Νικολός Μακρής και ο Γαλάνης Παπαδόπουλος.Διαβάστε περισσότερα “Μία ιστορία του 1823 από τον Πύργο Ηλείας”
Δορυφορική φωτογραφία του 2017 του χωριού Λάλα και της ευρύτερης περιοχής.
Το Λάλα βρίσκεται στην ορεινή Ηλεία, στο Λαλαϊκό οροπέδιο που είναι συνέχεια της βουνοσειράς της Φολόης. Στο χωριό αυτό, αν εξαιρέσουμε δέκα περίπου χριστιανικές οικογένειες, κατοικούσε τουρκικός πληθυσμός ο οποίος τις παραμονές της επανάστασης του 1821 ανερχόταν σε περίπου δώδεκα χιλιάδες κατοίκους. Από αυτούς οι χίλιοι πεντακόσιοι περίπου ήσαν πλήρως εξοπλισμένοι και εμπειροπόλεμοι πολεμιστές, οι οποίοι συχνά έκαναν επιδρομές και λεηλατούσαν την Ηλεία αλλά και τις γύρω περιοχές. Όλες οι χριστιανικές οικογένειες ήσαν στις υπηρεσίες των αγάδων όπως και πολλοί κάτοικοι του γειτονικού χωριού Δούκα.Διαβάστε περισσότερα “Ο Σεϊντάγας και η Πυργιωτοπούλα Ζωή”
Δορυφορική φωτογραφία του 2015 της Σαλμώνης (Κούκουρα) και της γύρω περιοχής. Στους λόφους που υπάρχουν στα ΝΔ του χωριού βρισκόταν η Αρχαία Σαλμώνη που έκτισε ο Θεσσαλός Σαλμωνέας. Νότια του χωριού διακρίνεται ο Αλφειός ποταμός και ανατολικά του ο Ενιπέας που χύνεται στον Αλφειό.
Η Σαλμώνη είναι η αρχαιότερη από τις οκτώ πόλεις της Πισάτιδας. Είναι η πατρίδα του μυθικού Σαλμωνέα που ήταν ο πατέρας της Τυρούς. Ο Ευριπίδης αναφέρει στο έργο του ″Αίολος″ ότι η πόλη βρισκόταν πλησίον του Αλφειού ποταμού. Ο Σοφοκλής επίσης είχε γράψει το σατυρικό δράμα ″Σαλμωνεύς″ το οποίο όμως δεν διεσώθη. Ο αρχαίος γεωγράφος, φιλόσοφος και ιστορικός Στράβων (64 π.χ. – 24 μ.χ.) στο όγδοο βιβλίο των γεωγραφικών γράφει: ″Η Σαλμώνη είναι κοντά στην ομώνυμη κρήνη από όπου ρέει ο Ενιπέας. Αυτός χύνεται στον Αλφειό και σήμερα λέγεται Βαρνίχιος. Λέγεται ότι η Τυρώ τον ερωτεύτηκε. Εδώ βασίλευσε ο πατέρας της ο Σαλμωνέας, όπως γράφει και ο Ευριπίδης στον Αίολο. Κοντά στη Σαλμώνη είναι η Ηράκλεια″. Διαβάστε περισσότερα “Η Αρχαία Σαλμώνη”
Το εξωκλήσι της Αγίας Παρασκευής στον Αμπελώνα (Ρώμεσι).
Ο καπετάν Μπόμπας ήταν πολεμιστής που έδρασε κατά τη διάρκεια του αγώνα για την εθνική ανεξαρτησία αλλά και κατά την προεπαναστατική περίοδο. Καταγόταν από το χωριό Γιάρμενα (Φολόη) της Ηλείας και ήταν αχώριστος σύντροφος με τον καπετάν Βερβίτα με καταγωγή από το χωριό Κούμανι. Όπως αναφέρει ο Γεώργιος Χρυσανθακόπουλος, στο βιβλίο του ″Η Ηλεία επί τουρκοκρατίας″ που εκδόθηκε το 1950, οι δύο αυτοί αγωνιστές έτρεφαν άσπονδο μίσος κατά των Τούρκων οι οποίοι τους εφοβούντο διότι πολλές φορές είχαν δοκιμάσει την ανδρεία και τον ηρωισμό τους. Όταν μάλιστα ήθελαν να παραστήσουν κάποιον σαν ατρόμητο έλεγαν : ″Σαν τον Βερβίτα και τον Μπόμπα″. Διαβάστε περισσότερα “Ο καπετάν Μπόμπας και το Ρώμεσι.”
Οι εκθέσεις των βενετών προνοητών (γενικών διοικητών) και άλλων ανωτάτων υπαλλήλων, προς τη κεντρική εξουσία της Βενετίας κατά τη Β’ Βενετοκρατία (1687– 1715), μας δίδουν σημαντικές πληροφορίες για θέματα διοίκησης, γεωργικών εκμεταλλεύσεων, κατάστασης λιμανιών και στρατοπέδων αλλά και φορολογίας των κατοίκων της περιοχής. Οι εκθέσεις αυτές αφορούν ολόκληρη τη Πελοπόννησο αλλά σε αυτή την ανάρτηση θα περιοριστούμε μόνο σε ότι έχει σχέση με την Ηλεία. Διαβάστε περισσότερα “Η Ηλεία μέσα από τις εκθέσεις βενετών αξιωματούχων στο διάστημα 1691-1693.”
Στις 4 Φεβρουαρίου του 1826 συνήλθαν οι αντιπρόσωποι της επαρχίας Πύργου στο μοναστήρι της Σκαφιδιάς προκειμένου να εκλέξουν τους πληρεξουσίους τους για τη τρίτη Εθνική Συνέλευση. Στη τοπική αυτή συνέλευση συμμετείχαν εκπρόσωποι από Πύργο, Αγουλινίτσα, Άγιο Γεώργιο, Τζόγια, Λαμπέτι, Μυρτιά, Σκαφιδιά, Σκουροχώρι και Άγιο Ιωάννη. Δεν υπήρχαν εκπρόσωποι μόνο από το Κολίρι. Το Ρώμεσι τότε υπαγόταν στην επαρχία Γαστούνης και δεν μπορούσε να στείλει αντιπροσώπους. Εξελέγησαν πληρεξούσιοι ο Αγαμέμνων Αυγερινός και ο Ιωάννης Γ. Κρεστενίτης. Στα αρχεία της Ελληνικής Παλιγγενεσίας της Βουλής υπάρχει το πρακτικό της εκλογής πληρεξουσίων της επαρχίας Πύργου. Το κείμενο αυτό που παρουσιάζεται παρακάτω αποδίδει πιστά το πρωτότυπο χειρόγραφο κείμενο χωρίς δηλαδή να γίνουν διορθώσεις των λαθών που αυτό έχει. Διαβάστε περισσότερα “Εκλογή πληρεξουσίων , για τη τρίτη εθνοσυνέλευση του 1826 , στις επαρχίες Πύργου , Γαστούνης και Φαναρίου.”
Ο Εβλιγιά Τσελεμπί ήταν Τούρκος περιηγητής και γεννήθηκε στη Κωνσταντινούπολη το 1611. Καταγόταν από πλούσια οικογένεια, είχε κάνει σπουδές σε διάφορα αντικείμενα και ήταν λάτρης της τέχνης. Είχε επισκεφτεί δεκαεφτά χώρες ,ακολουθώντας τον τουρκικό στρατό σε εκστρατείες ή διπλωματικές και οικονομικές αποστολές της πύλης αλλά και σαν ανεπίσημος ταξιδιώτης. Την Ελλάδα την είχε επισκεφτεί πολλές φορές. Το 1668 έφτασε στη Πελοπόννησο ακολουθώντας τους Τούρκους αξιωματούχους στην εκστρατεία τους για να καταστείλουν την εξέγερση των Ελλήνων που υποκινούσαν οι Βενετοί και άλλοι Ευρωπαίοι. Μας δίδει στα έργα του σημαντικές γεωγραφικές, ιστορικές, κοινωνικές, λαογραφικές, οικονομικές και πολιτιστικές πληροφορίες. Πέθανε το 1684. Διαβάστε περισσότερα “Ο Εβλιγιά Τσελεμπί στην Ηλεία το 1668.”
Στην ανάρτηση αυτή θα αναφερθούμε στις διοικητικές μεταβολές του Αμπελώνα (Ρώμεσι) από την πρώτη του 1835 μέχρι τη τελευταία που έγινε το 2011 με το πρόγραμμα Καλλικράτης. Μαζί με το χωριό μας θα δούμε και τις μεταβολές για τρεις ακόμη οικισμούς, το Κουζούλι, τα Ροζέικα αλλά και το Μαυρομάτι το οποίο για ένα μικρό χρονικό διάστημα υπαγόταν στη κοινότητα Ρωμεσίου.
Άγιος Ανδρέας περιοχής Κατακόλου. Εδώ βρισκόταν η Αρχαία Φειά και το λιμάνι της.
Η Φειά ήταν μία από τις οκτώ κυριότερες πόλεις της Πισάτιδας. Οι άλλες εφτά ήσαν, οι Λετρίνοι, το Δυσπόντιο, το Κικύσιο, η Σαλμώνη, η Ηράκλεια, η Πίσα και η Άρπινα. Βρισκόταν στον ορμίσκο του Αγίου Ανδρέα στη περιοχή του Κατακόλου. Ήταν επίνειο της Ολυμπίας αλλά και ολόκληρης της Πισάτιδας. Στο υψηλότερο σημείο του ακρωτηρίου Ιχθύος βρισκόταν η ακρόπολη της Φειάς την οποία αργότερα ανακαίνισαν οι Βυζαντινοί και το 1205 επισκεύασαν οι Φράγκοι όταν κατέλαβαν το κάστρο. Η Βυζαντινή του ονομασία ήταν ποντικόν ή πονδικόν και μετά την Οθωμανική κατάκτηση ποντικόκαστρο. Είναι πιθανόν να ονομάστηκε «ποντικόν» λόγω της ομοιότητας της κάτοψης του λόφου με ποντικό, ή επειδή είναι πάνω στη θάλασσα (πόντος = θάλασσα). Η βάση του είναι αρχαία κατασκευή ενώ υπάρχουν και ίχνη αρχαίου ελληνικού τείχους .Στη νότια πλευρά του φρουρίου βρέθηκαν ίχνη αγγείων και κεράμων της αρχαίας εποχής. Το σωζόμενο τείχος που βλέπουμε σήμερα είναι Βυζαντινό. Στα βόρεια και στα δυτικά του ποντικόκαστρου εκτεινόταν η αρχαία πόλη ενώ το λιμάνι βρισκόταν στα δυτικά του στον ορμίσκο του Αγίου Ανδρέα. Με τα χρόνια όμως αχρηστεύτηκε επειδή το παραμέλησαν αλλά και λόγω των προσχώσεων. Στα ανατολικά και στα βόρεια του κάστρου εκτείνεται η πεδιάδα ενώ στα νότια και στα δυτικά το Ιόνιο πέλαγος. Η θέα από εδώ είναι καταπληκτική. Μπορεί κανείς να δει τη Ζάκυνθο και με καλές συνθήκες ορατότητας και τη Κεφαλονιά. Οι Φράγκοι άλλωστε ονόμασαν το κάστρο Μπο-Βουάρ, αλλά αναφερόταν και σαν Μπελ-Βεντέρε. Και τα δύο σημαίνουν «ωραία θέα».Διαβάστε περισσότερα “Η Αρχαία Φειά”
Στην αρχαιότητα υπήρχαν δύο δρόμοι που οδηγούσαν από τη πόλη της Ήλιδας στην Ολυμπία. Η μία ονομαζόταν ορεινή οδός και ήταν η πιο σύντομη αλλά και η πιο δύσβατη. Ξεκινούσε από την Αρχαία Ήλιδα ακολουθούσε το Πηνειό ποταμό με κατεύθυνση προς ανατολάς και περνούσε από την Ηλειακή Πύλο που βρισκόταν στη συμβολή των ποταμών Πηνειού και Ηλειακού Λάδωνα. Ο Παυσανίας γράφει : «τα ερείπια της Πύλου της Ηλείας φαίνονται από τον ορεινό δρόμο από την Ολυμπία προς την Ήλιδα. Η απόσταση από την Πύλο στην Ήλιδα είναι ογδόντα στάδια». Τα 80 στάδια αντιστοιχούν με 15382 μέτρα. Ο Παυσανίας βέβαια πέρασε από τη περιοχή το 173 μ.Χ. και βρήκε τη πόλη ερειπωμένη. Ο δρόμος ακολουθούσε το Λάδωνα ποταμό, πιθανόν να περνούσε και πλησίον της αρχαίας Οινόης. Από εκεί περνώντας κοντά στο σημερινό χωριό Μουζάκι , ή νοτιότερα από τα σημερινά χωριά Κούλουγλι και Κουτσοχέρα, κατέβαινε στη πεδιάδα του Καράτουλα. Από εδώ κατέληγε στο χωριό Ηράκλεια που απείχε 50 στάδια (9613 μ.) από την Ολυμπία. Μετά περνώντας κοντά από τα σημερινά χωριά Πελόπιο και Πλάτανο, έφθανε στη κοιλάδα του Κλαδέου ποταμού και ακολουθώντας τη δεξιά του όχθη κατέβαινε στην Ολυμπία.Διαβάστε περισσότερα “Οι αρχαίοι δρόμοι Ήλιδας – Ολυμπίας”
