Συντάκτης: Κώστας Ζαχιώτης

       Η Φειά ήταν μία από τις οκτώ κυριότερες πόλεις της Πισάτιδας. Οι άλλες εφτά ήσαν, οι Λετρίνοι, το Δυσπόντιο, το Κικύσιο, η Σαλμώνη, η Ηράκλεια, η Πίσα και η Άρπινα. Βρισκόταν στον ορμίσκο του Αγίου Ανδρέα στη περιοχή του Κατακόλου. Ήταν επίνειο της Ολυμπίας αλλά και ολόκληρης της Πισάτιδας. Στο υψηλότερο σημείο του ακρωτηρίου Ιχθύος βρισκόταν η ακρόπολη της Φειάς την οποία αργότερα  ανακαίνισαν οι Βυζαντινοί και το 1205 επισκεύασαν οι Φράγκοι όταν κατέλαβαν το κάστρο. Η Βυζαντινή του ονομασία ήταν ποντικόν ή πονδικόν και μετά την Οθωμανική κατάκτηση ποντικόκαστρο. Είναι πιθανόν να ονομάστηκε «ποντικόν» λόγω της ομοιότητας της κάτοψης του λόφου με ποντικό, ή επειδή είναι πάνω στη θάλασσα  (πόντος = θάλασσα). Η βάση του είναι αρχαία κατασκευή ενώ υπάρχουν και ίχνη αρχαίου ελληνικού τείχους .Στη νότια πλευρά του φρουρίου βρέθηκαν ίχνη αγγείων και κεράμων της αρχαίας εποχής. Το σωζόμενο τείχος που βλέπουμε σήμερα είναι Βυζαντινό. Στα βόρεια και στα δυτικά του ποντικόκαστρου εκτεινόταν η αρχαία πόλη ενώ το λιμάνι βρισκόταν στα δυτικά του στον ορμίσκο του Αγίου Ανδρέα. Με τα χρόνια όμως αχρηστεύτηκε επειδή το παραμέλησαν αλλά και λόγω των προσχώσεων. Στα ανατολικά και στα βόρεια  του κάστρου εκτείνεται η πεδιάδα ενώ στα νότια και στα δυτικά το Ιόνιο πέλαγος. Η θέα από εδώ είναι καταπληκτική. Μπορεί κανείς να δει τη Ζάκυνθο και με καλές συνθήκες ορατότητας και τη Κεφαλονιά. Οι Φράγκοι άλλωστε ονόμασαν το κάστρο Μπο-Βουάρ, αλλά αναφερόταν και σαν Μπελ-Βεντέρε. Και τα δύο σημαίνουν «ωραία θέα». Διαβάστε περισσότερα “Η Αρχαία Φειά”

        Στην αρχαιότητα υπήρχαν δύο δρόμοι που οδηγούσαν από τη πόλη της Ήλιδας στην Ολυμπία. Η μία ονομαζόταν ορεινή οδός και ήταν η πιο σύντομη αλλά και η πιο δύσβατη. Ξεκινούσε από την Αρχαία Ήλιδα ακολουθούσε το Πηνειό ποταμό με κατεύθυνση προς ανατολάς και περνούσε από την Ηλειακή Πύλο που βρισκόταν στη συμβολή των ποταμών Πηνειού και Ηλειακού Λάδωνα. Ο Παυσανίας γράφει : «τα ερείπια της Πύλου της Ηλείας φαίνονται από τον ορεινό δρόμο από την Ολυμπία προς την Ήλιδα. Η απόσταση από την Πύλο στην Ήλιδα είναι ογδόντα στάδια». Τα 80 στάδια αντιστοιχούν με 15382 μέτρα. Ο Παυσανίας βέβαια πέρασε από τη περιοχή το 173 μ.Χ. και βρήκε τη πόλη ερειπωμένη. Ο δρόμος ακολουθούσε το Λάδωνα ποταμό, πιθανόν να περνούσε και πλησίον της αρχαίας Οινόης. Από εκεί περνώντας κοντά στο σημερινό χωριό Μουζάκι , ή νοτιότερα από τα σημερινά χωριά Κούλουγλι και  Κουτσοχέρα, κατέβαινε στη πεδιάδα του Καράτουλα. Από εδώ κατέληγε στο χωριό Ηράκλεια που απείχε 50 στάδια (9613 μ.) από την Ολυμπία. Μετά περνώντας κοντά  από τα σημερινά χωριά  Πελόπιο  και Πλάτανο, έφθανε στη κοιλάδα του Κλαδέου ποταμού και ακολουθώντας τη δεξιά του όχθη κατέβαινε στην Ολυμπία. Διαβάστε περισσότερα “Οι αρχαίοι δρόμοι Ήλιδας – Ολυμπίας”

Το 1460, εφτά χρόνια μετά την άλωση της Κωνσταντινούπολης, ο σουλτάνος Μωάμεθ Β΄ ο πορθητής κατακτά τη Πελοπόννησο. Το 1461-1463 οι Τούρκοι κατακτητές συντάσσουν τα φορολογικά κατάστιχα, στα οποία αναγράφονται τα ονοματεπώνυμα όλων των φορολογουμένων αλλά και στοιχεία εθνολογικά, οικονομικά και διοικητικά. Ένα μέρος των καταλόγων αυτών βρίσκεται στη βιβλιοθήκη “Κύριλλος και Μεθόδιος” της Σόφιας και ένα άλλο στο πρωθυπουργικό αρχείο της Κωνσταντινούπολης και της Άγκυρας. Τα στοιχεία από αυτά τα κατάστιχα, που αναφέρονται σε τμήματα της Αχαίας, της Ηλείας και της Αρκαδίας, ήλθαν στο φως της δημοσιότητας τις τελευταίες δεκαετίες  και έχουν χρησιμοποιηθεί  σε μελέτες πολλών Ελλήνων ιστορικών. Σύμφωνα λοιπόν με αυτά ,το Ρώμεσι  υπαγόταν στην επαρχία Γουμέρου και ανήκε στο μεγάλο τιμάριο του στρατιωτικού διοικητή της Πελοποννήσου Ελβάνογλου Σινάν Μπέη. Άλλα γειτονικά μας χωριά που αναγράφονται στα κατάστιχα αυτά είναι το Λαμπέτι, το Κατσαρού, το Τζόγια (Πράσινο), τα Φωναίτικα, η Ρετεντού (Χειμαδιό), το Σόπι, το Λάνθι, και το Μαυρομάτι. Εκτός από την επαρχία Γουμέρου, την εποχή εκείνη υπήρχε ακόμη στην ευρύτερη περιοχή η επαρχία Χλεμουτσίου στην οποία υπάγονταν τα χωριά του κάμπου και η επαρχία του Αγίου Ηλία στη Πηνεία. Διαβάστε περισσότερα “Ο Αμπελώνας (Ρώμεσι) Ηλείας το 1461”