Ιστορικά θέματα – Σελίδα 3

Πόλεις και χωριά της Ηλείας τη περίοδο 1702 – 1704

foto-1 — Άποψη του Αμπελώνα (Ρώμεσι) Ηλείας : Σε βενετικό έγγραφο της Β’ Βενετοκρατίας στη Πελοπόννησο , το χωριό αναφέρεται ως “Romessi” και ανήκε στο διαμέρισμα (territorio) Γαστούνης.

Στο χρονικό διάστημα 1685–1715 η Πελοπόννησος βρισκόταν στη κατοχή των Βενετών , οι οποίοι την είχαν χωρίσει σε 4 διοικητικές περιφέρειες , της Ρωμανίας , Μεσσηνίας , Αχαΐας και Λακωνίας. Οι πρωτεύουσες αυτών των περιφερειών ήσαν αντίστοιχα , το Ναύπλιο, το Νέο Ναβαρίνο , η Πάτρα , και η Μονεμβασιά. Είχαν επίσης δημιουργήσει και 24 διαμερίσματα. Δύο από αυτά αφορούν τη περιοχή της Ηλείας και είναι τα διαμερίσματα της Γαστούνης και του Φαναρίου. Το πρώτο υπαγόταν στη περιφέρεια Αχαΐας και το δεύτερο στη περιφέρεια Μεσσηνίας. Αυτό που χώριζε τις δύο περιφέρειες αλλά και τα δύο διαμερίσματα ήταν ο Αλφειός ποταμός. Το διαμέρισμα Φαναρίου περιλαμβάνει κυρίως ένα μεγάλο τμήμα της σημερινής Ηλείας αλλά και μικρά τμήματα της Μεσσηνίας και της Αρκαδίας. Εκτείνεται από τον Αλφειό μέχρι τον ποταμό της Νέδας και από τον Κυπαρισσιακό κόλπο μέχρι την Ανδρίτσαινα και τα γύρω χωριά. Στο διαμέρισμα της Γαστούνης , το οποίο εκτείνεται βόρεια του Αλφειού , υπάγονταν και ορισμένα χωριά που σήμερα ανήκουν στην Αχαΐα , όπως ο Ριόλος , το Καγκάδι αλλά και μερικά άλλα. Διαβάστε περισσότερα “Πόλεις και χωριά της Ηλείας τη περίοδο 1702 – 1704”

Ο Ναός του Επικούριου Απόλλωνα στις Βάσσες Φιγαλείας

Ο ναός του Επικούριου Απόλλωνα βρίσκεται 14 χλμ. νότια της Ανδρίτσαινας. Είναι κτισμένος στο όρος Κωτίλιο , σε υψόμετρο 1131 μ , στη θέση Βάσσες Φιγαλείας. Η ονομασία Βάσσες προέρχεται από τις πολλές μικρές κοιλάδες (βάσσαι) που υπάρχουν μεταξύ των βράχων. Ο ναός είναι έργο του Ικτίνου , του αρχιτέκτονα του Παρθενώνα , κτίστηκε το 420 – 400 π.χ. και ονομάζεται ο “Παρθενών της Πελοποννήσου¨. Ο Παυσανίας , ο οποίος τον επισκέφθηκε γύρω στο 170 μ.χ. , τον θεωρεί τον δεύτερο μετά της Τεγέας πελοποννησιακό ναό , σε κάλλος και αρμονία. Διαβάστε περισσότερα “Ο Ναός του Επικούριου Απόλλωνα στις Βάσσες Φιγαλείας”

Το Κάστρο της Κουκουβίτσας στην Ηλεία

Το αρχαίο φρούριο που είναι γνωστό ως “Κάστρο της Κουκουβίτσας” ή “Κάστρο της Κορυφής” βρίσκεται περίπου 2,5 χιλιόμετρα βόρεια της ομώνυμης κοινότητας. Είναι κτισμένο στη κορυφή δύο συνεχόμενων χαμηλών λοφίσκων και έχουν χρησιμοποιηθεί για την ανέγερσή του μεγάλοι ορθογώνιοι πωρόλιθοι. Το φρούριο εντοπίστηκε το 1909 από τον αρχαιολόγο Α Σκιά ενώ η ανασκαφή του πραγματοποιήθηκε κατά τα έτη 2001 – 2004 από τη Ζ’ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων Ολυμπίας. Στο ανατολικό μέρος του κάστρου , που διατηρείται σε καλή κατάσταση , υπάρχει η είσοδος. Και στις δύο πλευρές της πύλης υπάρχουν πύργοι και ο μεγαλύτερος είναι αυτός που βρίσκεται στα δεξιά μας όταν μπαίνουμε στο κάστρο. Ένας τρίτος πύργος αποκαλύφθηκε στο νοτιοανατολικό άκρο του τείχους. Έχουν αποκαλυφθεί τα 86 μέτρα περίπου του φρουρίου ενώ το μέγιστο ύψος του φθάνει τα 3 μέτρα. Διαβάστε περισσότερα “Το Κάστρο της Κουκουβίτσας στην Ηλεία”

Το Νυμφαίο της Αρχαίας Ολυμπίας

Το Νυμφαίο , που είναι γνωστό και σαν εξέδρα του Ηρώδη του Αττικού , βρίσκεται ανάμεσα στο Ναό της Ήρας και στο άνδηρο των θησαυρών. Ήταν μεγάλη μνημειακή κρήνη αλλά λειτουργούσε και σαν δεξαμενή για το νερό που ερχόταν από πηγές που βρίσκονταν στην ευρύτερη περιοχή. Από τη δεξαμενή αυτή διοχετευόταν με αγωγούς σε διάφορα σημεία του ιερού. Το Νυμφαίο κατασκευάστηκε το 160 μ.χ. και έλυσε το πρόβλημα της λειψυδρίας , που γινόταν πιο έντονο κατά τη διάρκεια τέλεσης των Ολυμπιακών Αγώνων , όπου κατέκλυζαν το χώρο χιλιάδες επισκέπτες. Μέχρι τότε η ύδρευση γινόταν από πηγάδια που υπήρχαν σε διάφορα σημεία του ιερού. Αναθέτες – ευεργέτες του πολυτελούς κτίσματος ήταν ο Ηρώδης ο Αττικός και η σύζυγός του Ρήγιλλα. Διαβάστε περισσότερα “Το Νυμφαίο της Αρχαίας Ολυμπίας”

Αναφορά των κατοίκων του Πύργου προς την Υπέρτατη Διοίκηση το έτος 1823

Στις 16 Ιουνίου 1823 , κάτοικοι του Πύργου έστειλαν μία αναφορά στην Υπέρτατη Διοίκηση , λίγες ημέρες μετά από την αποστολή της επιστολής τους που είχε αποδέκτη το βουλευτή Λύσανδρο Βιλαέτη. (Για να δείτε τη σχετική ανάρτηση πατήστε εδώ). Με την αναφορά αυτή οι κάτοικοι ζητούσαν να δοθεί ο μουκατάς (είσπραξη των φόρων) στην επαρχία του Πύργου και όχι στους Χριστόδουλο Άχολο και Αλέξιο Μοσχούλα. Έστειλαν λοιπόν οι κάτοικοι τους δύο εκπροσώπους των ιερείς , προκειμένου να ενημερώσουν το βουλευτή τους. Μετά όμως από τρεις ημέρες εμφανίστηκαν οι δύο ενοικιαστές των φόρων , με μία διαταγή του Υπουργείου Εσωτερικών και ζητούσαν να τους αναγνωρίσουν ως αγοραστές. Οι κάτοικοι όμως διαμαρτυρήθηκαν στον έπαρχο και ζήτησαν από αυτόν να μην τους δεχθεί ως αγοραστές , μέχρι να επιστρέψουν οι δύο ιερείς. Ανέφεραν επίσης ότι ήλθαν άλλες δύο διαταγές από το Υπουργείο Εσωτερικών τις οποίες όμως αγνόησαν γιατί τις θεώρησαν άκυρες επειδή δεν εκδόθηκαν μετά από απόφαση του εκτελεστικού. Διαβάστε περισσότερα “Αναφορά των κατοίκων του Πύργου προς την Υπέρτατη Διοίκηση το έτος 1823”

Επιστολή κατοίκων της επαρχίας Πύργου με αποδέκτη το βουλευτή Λύσανδρο Βιλαέτη , το έτος 1823

Στις 24 Μαΐου 1823 , κάτοικοι του Πύργου και κάτοικοι από τα χωριά της επαρχίας , Λαμπέτι , Κολίρι , Αγ. Γεώργιο , Αγουλινίτσα , Αγ. Ιωάννη , Τζόγια , Μυρτιά , Σκουροχώρι και Σκαφιδιά , έστειλαν μία επιστολή στο βουλευτή της επαρχίας Πύργου , Λύσανδρο Βιλαέτη , με την οποία του ζητούσαν να φροντίσει ώστε η Διοίκηση να δώσει στην επαρχία τον μουκατά (είσπραξη φόρων) γιατί με αυτό το τρόπο ωφελείται περισσότερο το έθνος. Την επιστολή την έστειλαν με τους πληρεξουσίους των ιερείς , Αναστάσιο Λιρή και Αθανάσιο Ταβλά. Ζητούσαν επίσης οι κάτοικοι , να ενημερώσει ο βουλευτής τη Διοίκηση ότι είναι ευχαριστημένοι από τον χιλίαρχο Πέτρο Μήτσου και ότι με αυτόν θα ήθελαν να εκστρατεύουν οι στρατιώτες και όχι με άλλον. Διαβάστε περισσότερα “Επιστολή κατοίκων της επαρχίας Πύργου με αποδέκτη το βουλευτή Λύσανδρο Βιλαέτη , το έτος 1823”

Το χωριό Μεσολογγάκι Ηλείας το 1830

Στις 20 Ιουνίου 1830 ο πολίτης Γ. Μαυρογένης υπέβαλε μία αίτηση προς τον έκτακτο επίτροπο Ήλιδας για την ενοικίαση ή ακόμη και την αγορά ακαλλιέργητης έκτασης του χωρίου Μεσολογγάκι που ανήκε στην επαρχία Γαστούνης. Στο χωριό αυτό επί τουρκοκρατίας κατοικούσαν περίπου 30 οικογένειες αλλά πυρπολήθηκε , ερημώθηκε , η γη του έμεινε ακαλλιέργητη και ελάχιστοι ήσαν οι κάτοικοι ή αυτοί που πήγαιναν από άλλα χωριά για να την καλλιεργήσουν. Ο Μαυρογένης ζητούσε να πληρώνει μικρό ενοίκιο για τα πρώτα χρόνια , αλλά και να προτιμηθεί στη περίπτωση πώλησης των εθνικών αυτών γαιών. Την αίτηση του Γ. Μαυρογένη βρήκαμε στα αρχεία της ελληνικής παλιγγενεσίας της βουλής και είναι η παρακάτω. Διαβάστε περισσότερα “Το χωριό Μεσολογγάκι Ηλείας το 1830”

Η Ηλεία στα μυθικά χρόνια

Οι παλαιότεροι κάτοικοι της Ηλείας ήσαν Αχαιοί , συγγενείς με τους Αρκάδες και τους Αιολείς , αναμεμιγμένοι με τους προέλληνες κατοίκους της περιοχής καθώς και με άλλα ελληνικά φύλα από τη Θεσσαλία , τη Βοιωτία , τη Λοκρίδα , την Αττική , την Αιτωλία , τη Κρήτη και τη Μ. Ασία. Στα μυθικά χρόνια έχουμε τον ερχομό στη περιοχή της Ηλείας των Αχαιών της Θεσσαλίας , οι οποίοι όμως ήσαν ολίγοι και συγχωνεύθηκαν με τους ντόπιους. Αυτοί εισήγαγαν στη χώρα πολλά θεσσαλικά έθιμα και ονόματα. Τα ονόματα των ποταμών της Ηλείας , Πηνειός , Μήνιος , Λάρισος , Ενιπέας προϋπήρχαν στη Θεσσαλία , όπως και τα ονόματα των βουνών , Λάπιθος στη Τριφυλία , Όλυμπος και Όσσα κοντά στην Ολυμπία. Η ηλειακή πόλη Εφύρα ιδρύθηκε από κατοίκους της θεσσαλικής Εφύρας. Ο θεσσαλός Σαλμωνεύς ίδρυσε τη πόλη Σαλμώνη στη Πισάτιδα ενώ η κόρη του Τυρώ απέκτησε δύο γιους , το Πελία και το Νηλέα. Ο πρώτος έγινε βασιλιάς στην Ιωλκό της Θεσσαλίας και ο δεύτερος έγινε βασιλιάς στη Πύλο. (Για να δείτε την ανάρτηση για την Αρχαία Σαλμώνη πατήστε εδώ). Το όνομα της Ιπποδάμειας , κόρης του Οινομάου , προϋπήρχε στη Θεσσαλία και ήταν η σύζυγος του βασιλιά των Λαπιθών Πειρίθου. Οι μυθικοί Κένταυροι ζουν στο Πήλιο της θεσσαλικής Μαγνησίας αλλά και στον ηλειακό Ερύμανθο και Φολόη , ενώ το ιερό της Ολυμπίας πήρε το όνομά του από το θεσσαλικό Όλυμπο. Διαβάστε περισσότερα “Η Ηλεία στα μυθικά χρόνια”

Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης στο Πύργο και στη Γαστούνη το 1823

Στις 25 Δεκεμβρίου 1823 , ο Ανδρέας Ζαΐμης έστειλε από τη Κερπινή μία επιστολή προς το Βουλευτικό Σώμα με την οποία , μεταξύ των άλλων , γνωστοποιούσε ότι ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης αν και προσκλήθηκε από το Εκτελεστικό να μεταβεί με τους άνδρες του στο Ναύπλιο , παραμένει ακόμη στη Γαστούνη. Στο Πύργο μάλιστα πυρπόλησε τα σπίτια του Λυκούργου Ι. Κρεστενίτη και του χιλιάρχου Πέτρου Μήτσου , ενώ άρπαξε και όλα τους τα υπάρχοντα. Αυτοί και οι υπόλοιποι επιστάτες , όταν ο Κολιόπουλος έφθασε στην Αγουλινίτσα , γνωρίζοντας τους σκοπούς του , έφυγαν από το Πύργο για να μην εκθέσουν τους εαυτούς τους σε κίνδυνο. Διαβάστε περισσότερα “Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης στο Πύργο και στη Γαστούνη το 1823”

Η Αρχαία Ηράκλεια και η Αρχαία Άρπινα

Η Ηράκλεια ήταν μία από τις 8 κυριότερες πόλεις της Πισάτιδας και απείχε 50 περίπου στάδια (9615 μέτρα) από την Ολυμπία. Από εδώ περνούσε και η ορεινή οδός Ήλιδας – Ολυμπίας . Η πόλη βρισκόταν πλησίον του μικρού ποταμού Κυθήρου ή Κυθήριου που χύνεται στον Αλφειό. Υπήρχε εκεί μία πηγή και δίπλα της ήταν το ιερό των Ιωνιάδων ή Ιωνίδων Νυμφών , οι οποίες ονομάζονταν Καλλιφάεια , Συνάλλασις , Πηγαία και Ίασις . Όλες αυτές οι νύμφες ήσαν θυγατέρες του μυθικού ήρωα Ίωνος, γιού του Γαργηττού, που ήλθε εδώ από την Αθήνα μαζί με τον αδελφό του Αλήσυο, του οποίου το όνομα έφερε και η πόλη Αλήσυο που βρισκόταν εκεί κοντά. Οι Ιωνίδες Νύμφες θεράπευαν από διάφορα νοσήματα όλους τους λουόμενους στα ύδατά τους. Πρόκειται προφανώς για θειούχες ιαματικές πηγές , που δεν υπάρχουν σήμερα και ήσαν τέσσερις , όσες δηλαδή και οι νύμφες. Διαβάστε περισσότερα “Η Αρχαία Ηράκλεια και η Αρχαία Άρπινα”