Ο Γεώργιος Παπανδρέου , στο βιβλίο του «η Ηλεία δια μέσου των αιώνων» που κυκλοφόρησε το 1924, αναφέρει ότι στη κορυφή του βουνού που βρίσκεται στα ΒΔ της Βαρβάσαινας και στα ΒΑ του Κολιρίου υπάρχουν ερείπια χριστιανικού ναΐσκου του Προφήτη Ηλία και ολόκληρο το βουνό καλείται «Άγιος Ηλίας». Πλησίον του ναΐσκου υπάρχουν θεμέλια αρχαίου οικοδομήματος , ίσως ναού , που εκτείνεται από την ανατολή προς τη δύση, μήκους 8 μέτρων και πλάτους 5, ενώ τριγύρω υπάρχουν πολλά συντρίμματα κεραμικών και άλλα σημεία αρχαίας πόλης. Στο χαμηλότερο βουνό που βρίσκεται προς τα ΒΑ του Αγίου Ηλία βρίσκονται ερείπια του ναού των Αγίων Θεοδώρων , βυζαντινού ρυθμού, του οποίου διακρίνονται τα τρία κλίτη (δεξιό, μεσαίο και αριστερό) , οι τοίχοι σε ύψος μέχρι τριών μέτρων και άλλα. Σε άλλο χαμηλότερο βουνό που βρίσκεται στα ΝΑ του προηγουμένου, στη νότια πλευρά του και σε απόσταση 4 περίπου χιλιομέτρων βόρεια της Βαρβάσαινας ,στον αγρό του Π Βρουλιά , βρέθηκαν ίχνη δεξαμενής και τριγύρω λαξευμένοι οικοδομικοί λίθοι και συντρίμματα κεραμικών. Στη θέση δε «Μάρμαρα» , βρέθηκε άγαλμα λιονταριού που κατασπαράσσει κριό, κατασκευασμένο από πωρόλιθο και βρίσκεται σήμερα στο Αρχαιολογικό Μουσείο Πύργου. Για να δείτε φωτογραφίες του αγάλματος πατήστε Φωτογραφίες από την Ηλεία (27). Οι χωρικοί θυμούνται ότι στο ίδιο μέρος υπήρχε παλαιότερα και ενεπίγραφη πλάκα. Φαίνεται και από αυτό το εύρημα αλλά και από τους διασκορπισμένους λαξευτούς λίθους, ότι εδώ ήταν πόλη με φυσική ακρόπολη τη κορυφή του Αγίου Ηλία , στη βόρεια κατωφέρεια του οποίου , προς την Κρεμαστή , υπάρχει πηγή με άφθονο νερό που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για την ύδρευση της τότε πόλης. Διαβάστε περισσότερα “Ερείπια αρχαίων πόλεων κοντά στη Βαρβάσαινα και στο Λαμπέτι”
